Brüt ve Net Maaş Arasındaki Fark Nedir? Maaş Hesaplama Rehberi

Çalışanların maaş bordrolarında sıkça karşılaştığı kavramlardan biri brüt maaş ve net maaş farkıdır.
Birçok kişi iş görüşmelerinde veya maaş pazarlığında brüt maaş üzerinden anlaşma yapmasına rağmen, eline geçen net tutarın daha düşük olması nedeniyle kafa karışıklığı yaşayabilmektedir.
Bu yazıda brüt ve net maaş arasındaki fark nedir, hangi kesintiler yapılır, maaş nasıl hesaplanır ve sıkça sorulan sorular detaylı şekilde ele alınmaktadır.

Brüt Maaş Nedir?

Brüt maaş, çalışanın işvereni ile yaptığı sözleşmede belirtilen, herhangi bir kesinti yapılmadan önceki maaş tutarını ifade eder.
Bu tutar, sigorta primleri ve vergiler düşülmeden önceki toplam kazançtır.

Brüt maaş; maaş bordrosunda yer alan ve tüm yasal kesintilerin hesaplandığı temel rakamdır.
İşverenin çalışana ödediği toplam maliyetin hesaplanmasında da brüt maaş esas alınır.

Net Maaş Nedir?

Net maaş, brüt maaştan yasal kesintiler düşüldükten sonra çalışanın banka hesabına geçen tutardır.
Çalışanın fiilen eline geçen para net maaş olarak adlandırılır.

Bir başka ifadeyle, çalışan açısından önemli olan maaş net maaştır.
Günlük harcamalar ve yaşam giderleri net maaş üzerinden planlanır.

Brüt ve Net Maaş Arasındaki Fark Nedir?

Brüt ve net maaş arasındaki fark, yasal olarak yapılması gereken kesintilerden kaynaklanır.
Bu kesintiler devlet tarafından belirlenmiş olup hem çalışanın hem de işverenin yükümlülüklerini kapsar.

Brüt maaş her zaman net maaştan daha yüksektir.
Aradaki fark ne kadar fazlaysa yapılan kesinti oranları da o kadar yüksek demektir.

Brüt Maaştan Yapılan Kesintiler Nelerdir?

Brüt maaş üzerinden yapılan başlıca kesintiler şunlardır:

• Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) primi
• İşsizlik sigortası primi
• Gelir vergisi
• Damga vergisi

Bu kesintiler her ay düzenli olarak maaş bordrosuna yansıtılır ve ilgili kurumlara aktarılır.

SGK Primi

SGK primi, çalışanın sosyal güvenlik haklarından yararlanabilmesi için ödenen primdir.
Emeklilik, sağlık hizmetleri ve iş kazası gibi durumlar bu prim sayesinde güvence altına alınır.

İşsizlik Sigortası Primi

İşsizlik sigortası primi, çalışanın işsiz kalması durumunda belirli bir süre maaş alabilmesini sağlar.
Bu prim hem çalışan hem de işveren tarafından ödenir.

Gelir Vergisi

Gelir vergisi, çalışanın kazancına göre belirlenen vergi dilimleri üzerinden hesaplanır.
Yıl içerisinde maaş arttıkça vergi dilimi de değişebilir.

Damga Vergisi

Damga vergisi, maaş bordrosu üzerinden alınan düşük oranlı bir vergidir.
Her çalışan için zorunlu olarak kesilir.

Net Maaş Nasıl Hesaplanır?

Net maaş hesaplanırken öncelikle brüt maaş belirlenir.
Ardından yasal kesintiler sırasıyla düşülerek çalışanın eline geçecek net tutar hesaplanır.

Formül basitçe şu şekildedir:

Net Maaş = Brüt Maaş – (SGK Primi + İşsizlik Primi + Gelir Vergisi + Damga Vergisi)

Kesinti oranları yasal mevzuata göre değişebileceği için net maaş tutarı da dönemsel olarak farklılık gösterebilir.

Brüt Maaş mı Net Maaş mı Daha Önemlidir?

Çalışan açısından en önemli tutar net maaştır.
Ancak iş sözleşmeleri ve resmi kayıtlar genellikle brüt maaş üzerinden yapılır.

Bu nedenle iş görüşmelerinde maaş konuşulurken brüt mü net mi olduğu mutlaka netleştirilmelidir.
Aksi halde beklentinin altında bir maaşla karşılaşmak mümkündür.

İşveren Açısından Brüt Maaşın Önemi

İşverenler için brüt maaş, çalışanın toplam maliyetini ifade eder.
Brüt maaşa ek olarak işveren payı olan SGK primleri de işveren tarafından ödenir.

Bu nedenle bir çalışanın işverene olan gerçek maliyeti, çalışanın net maaşından daha yüksektir.

Asgari Ücret Brüt mü Net mi?

Asgari ücret hem brüt hem net olarak açıklanır.
Devlet tarafından belirlenen asgari ücret, çalışanların alabileceği en düşük yasal maaşı ifade eder.

Genellikle çalışanlara ödenen tutar net asgari ücret üzerinden değerlendirilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Brüt maaş üzerinden mi anlaşma yapılmalı?

Genellikle evet. Ancak net maaşın ne olacağı mutlaka hesaplanmalı ve sözleşmede belirtilmelidir.

Maaş bordrosunda net maaş nerede yazar?

Maaş bordrosunun en alt kısmında çalışanın eline geçen net maaş yer alır.

Vergi dilimi maaşı etkiler mi?

Evet. Yıl içerisinde vergi dilimi yükseldikçe net maaşta düşüş yaşanabilir.

Sonuç

Brüt ve net maaş arasındaki fark, çalışanların maaşını doğru anlaması açısından büyük önem taşır.
Brüt maaş yasal kesintilerin hesaplandığı temel tutar iken, net maaş çalışanın eline geçen gerçek kazançtır.
İş görüşmelerinde ve maaş planlamalarında bu farkın iyi bilinmesi, ileride yaşanabilecek maddi sürprizlerin önüne geçer.